Jak sprawdzić autentyczność złota w domowych warunkach to temat, który interesuje zarówno kolekcjonerów, jak i osoby planujące zakup biżuterii lub sztabki jako inwestycji. Poniższy poradnik prezentuje sprawdzone techniki umożliwiające rzetelną ocenę wartości oraz oryginalności przedmiotów wykonanych z tego cennego kruszcu.
Metody wizualne i manualne
Ocena stempla i próby
Niezwykle ważnym elementem każdej sztabki czy monety jest widoczny stempel oraz oznaczenie próby. W Polsce standardowo spotyka się oznaczenia 585, 750 lub 999, co odpowiada odpowiednio próbom 14, 18 oraz 24 karat. Warto wyposażyć się w lupę lub powiększające szkło jubilerskie, aby dokładnie sprawdzić wyraźność znaków oraz ich lokalizację. Fałszywe wyroby często mają nierówne, niedokładnie wybijane napisy lub symbol probierni o niewłaściwych kształtach.
- Sprawdź, czy liczba odpowiada wartości karat jest proporcjonalna do grubości przedmiotu.
- Porównaj kształt probierni z oficjalnym wzorem zamieszczonym na stronach urzędów probierczych.
- Dotknij krawędzi – autentyczne egzemplarze cechują się idealnie gładką powierzchnią.
Ocena koloru i połysku
Naturalne złoto ma charakterystyczny, ciepły odcień i przyjemny połysk. Jeśli przedmiot wygląda na zbyt blady lub posiada silnie żółty pigment, może to świadczyć o zastosowaniu powłoki mosiężnej bądź innego stopu. Zaleca się obserwację w różnych źródłach światła – dziennym i sztucznym.
Testy chemiczne
Test kwasowy
Jedną z najstarszych i najpopularniejszych metod jest sprawdzenie reakcji z kwas azotowy. W skład zestawu testowego wchodzi specjalny kamień testowy oraz próbki odczynników o różnym stężeniu. Procedura wygląda następująco:
- Przesuń delikatnie przedmiot po kamieniu, zostawiając cienką rysę.
- Na otrzymane zarysowanie nałóż odrobinę odpowiedniego kwasu.
- Obserwuj zmianę barwy zarysowania – brak reakcji świadczy o wysokiej próbie, natomiast zniknięcie lub odbarwienie wskazuje na niższą lub fałszywą zawartość złota.
Pamiętaj o zachowaniu ostrożności oraz stosowaniu rękawic i okularów ochronnych. Pozostałości kwasu należy natychmiast zneutralizować i opłukać wodą.
Substytuty odczynników
Jeżeli nie posiadasz profesjonalnego zestawu, możesz wykorzystać domowe środki:
- Roztwór soli kuchennej i ocet spirytusowy – słabo wykrywa drobne oszustwa.
- Perhydrol z dodatkiem wody utlenionej – działa silniej na domieszki innych metali.
Metody fizyczne i pomiar gęstości
Pomiar gęstości
Autentyczne złoto cechuje się stałą wartością gęstości równą około 19,3 g/cm³. Aby skorzystać z tej metody, potrzebne będą jedynie waga jubilerska oraz menzurka z wodą. Procedura:
- Odważ przedmiot na waga jubilerska w powietrzu.
- Ponownie odważ go zanurzonego w wodzie, notując pomiar.
- Oblicz różnicę i wyznacz objętość zgodnie z zasadą Archimedesa.
- Podziel masę przez objętość – wynik zbliżony do 19,3 g/cm³ potwierdza autentyczność.
Sprawdzenie magnetyczne
Jedną z najprostszych i zarazem najtańszych metod jest użycie magnesu neodymowego. Prawdziwe złoto nie wykazuje właściwości magnetycznych. Jeśli przedmiot przyciąga magnes, to najpewniej zawiera stal lub żelazo. Warto jednak pamiętać, że niektóre stopy mogą minimalnie reagować, więc przy podejrzeniu technicznych modyfikacji należy wykonać również test gęstości.
Metody zaawansowane i dodatkowe techniki
Test ogniowy
Test polegający na podgrzaniu próbki do wysokiej temperatury pozwala na zaobserwowanie zmian strukturalnych stali czy miedzi. W warunkach domowych można skorzystać z palnika gazowego lub piekarnika laboratoryjnego. Autentyczne złoto nie utlenia się ani nie zmienia koloru podczas krótkotrwałego ogrzewania.
Analiza za pomocą płytka pryzmatyczna
Metoda spektroskopowa bywa stosowana w profesjonalnych laboratoriach oraz w punktach skupu. Specjalna płytka pryzmatyczna umożliwia rozszczepienie światła i ocenę charakterystycznych pasm absorpcyjnych dla różnych metali. Choć sama aparatura jest kosztowna, istnieją mobilne zestawy amatorskie, które działają na podobnej zasadzie.
Waga karatowa i certyfikacja
Ostatecznym potwierdzeniem autentyczności i ceny przedmiotu jest uzyskanie oficjalnego certyfikatu z urzędu probierczego lub laboratorium. Decydując się na taką opcję, należy wysłać egzemplarz do oceny wraz z wypełnionym wnioskiem. Koszt usługi jest zróżnicowany, ale gwarantuje pełną pewność co do próby i składu stopu.
